ปราการด่านสำคัญบนใบคือ ”เนื้อเยื่อชั้นผิวใบ” ซึ่งมีหน้าที่
1. ป้องกันการสูญเสียน้ำ
2. การทำลายจากโรคแมลง
3. อันตรายจากแสง (รังสีอัลตราไวโอเล็ต)
4. ควบคุมการแลกเปลี่ยนแก๊ส
ซึ่งบนชั้นผิวใบนี้ประกอบด้วย ขน ชั้นไขเคลือบผิว และปากใบ เมื่อมีการฉีดพ่นปุ๋ยทางใบ สารละลายปุ๋ยจะซึมผ่านชั้นเนื้อเยื่อผิวใบทั้งในรูปของการแพร่ และการแลกเปลี่ยนประจุ จากนั้นส่วนหนึ่งจะถูกดูดซึมผ่านเยื่อหุ้มเซลล์เข้าสู่ในเซลล์เพื่อใช้ในกระบวนการเจริญเติบโต รวมถึงส่งต่อสู่เซลล์อื่น อีกส่วนหนึ่งก็จะเคลื่อนย้ายผ่านช่องว่างระหว่างเซลล์ไปยังเซลล์อื่นๆ ต่อไปจนถึงท่อลำเลียงเพื่อส่งต่อไปยังส่วนต่างๆของพืช
บนส่วนของเนื้อเยื่อชั้นผิวใบ ช่องทางแรกที่ปุ๋ยทางใบสามารถซึมผ่านเข้าสู่ใบคือ ”ปากใบ”แต่จากผลการศึกษาที่น่าสนใจพบว่าสารละลายปุ๋ยไม่ได้ไหลผ่านช่องตรงกลางของปากใบ แต่จะไหลซึมผ่านไปตามผิวผนังขอบรอบๆ ปากใบซึ่งมีขนาดเล็กระดับนาโนเมตร ช่องทางต่อมาคือผ่านชั้นผิวใบโดยตรง โดยส่วนของเนื้อเยื่อผิวใบที่เรียกว่าคิวติเคิล (cuticle) จะมีช่องทางที่ยอมให้สารละลายที่อยู่ในรูปประจุหรือไอออนผ่านได้ อาจเรียกช่องทางนี้ว่า ”ช่องขังน้ำ” (hydrophilic pores หรือ aqueous polar pores) ซึ่งมีจำนวนนับล้านๆ ช่อง และมีขนาดเล็ก 0.6 - 4.8 นาโนเมตร (มักไม่เกิน20 นาโนเมตร) และช่องทางสุดท้าย สารละลายปุ๋ยสามารถซึมผ่านรอยแยก หรือช่องในโครงสร้างของคิวติเคิลได้ด้วย
“การเปียกผิวใบ”
เป็นอีกหนึ่งปัจจัยสำคัญที่มีผลต่อการซึมผ่านผิวใบ ความสามารถของการเปียกผิวใบประกอบด้วย แรงยึดระหว่างโมเลกุลของน้ำที่ทำให้น้ำเป็นหยด และแรงยึดติดระหว่างโมเลกุลน้ำกับผิวใบที่ทำให้น้ำยึดติดกับผิวใบ และไหลซึมกระจายไปทั่วผืนใบ ดังนั้นการช่วยให้มีการเปียกผิวใบได้ดีขึ้นก็คือ การลดแรงยึดระหว่างโมเลกุลน้ำหรือที่เรียกง่ายๆ ว่า ”ลดแรงตึงผิว” ทำให้หยดน้ำแบนราบสัมผัสผิวใบได้มากขึ้น และเพิ่มแรงยึดเหนี่ยวของโมเลกุลน้ำกับผิวใบ ซึ่งจะช่วยให้เกิดการแผ่กระจายและซึมเข้าสู่เนื้อใบดีขึ้น ซึ่งเป็นคุณสมบัติเด่นของสารที่เรียกว่า "สารเพิ่มประสิทธิภาพ (adjuvant)” ที่มักแนะนำให้ใช้ร่วมกับปุ๋ยทางใบ
ในปัจจุบันได้มีการพัฒนาผลิตภัณฑ์ประเภทนี้ให้มีคุณสมบัติลดแรงตึงผิวของน้ำ ช่วยแผ่กระจาย จับติด และการแทรกซึมเข้าสู่ใบ รวมถึงคงสภาพของสารละลายให้อยู่ในรูปของเหลวบนใบได้นานขึ้น เพื่อเพิ่มประสิทฺธิภาพการใช้ปุ๋ยทางใบ
ข้อมูล- หนังสือ”การใช้ปุ๋ยและสารเร่งทางใบ” โดย รศ. ดร.ยงยุทธ โอสถสภา
1. ป้องกันการสูญเสียน้ำ
2. การทำลายจากโรคแมลง
3. อันตรายจากแสง (รังสีอัลตราไวโอเล็ต)
4. ควบคุมการแลกเปลี่ยนแก๊ส
ซึ่งบนชั้นผิวใบนี้ประกอบด้วย ขน ชั้นไขเคลือบผิว และปากใบ เมื่อมีการฉีดพ่นปุ๋ยทางใบ สารละลายปุ๋ยจะซึมผ่านชั้นเนื้อเยื่อผิวใบทั้งในรูปของการแพร่ และการแลกเปลี่ยนประจุ จากนั้นส่วนหนึ่งจะถูกดูดซึมผ่านเยื่อหุ้มเซลล์เข้าสู่ในเซลล์เพื่อใช้ในกระบวนการเจริญเติบโต รวมถึงส่งต่อสู่เซลล์อื่น อีกส่วนหนึ่งก็จะเคลื่อนย้ายผ่านช่องว่างระหว่างเซลล์ไปยังเซลล์อื่นๆ ต่อไปจนถึงท่อลำเลียงเพื่อส่งต่อไปยังส่วนต่างๆของพืช
บนส่วนของเนื้อเยื่อชั้นผิวใบ ช่องทางแรกที่ปุ๋ยทางใบสามารถซึมผ่านเข้าสู่ใบคือ ”ปากใบ”แต่จากผลการศึกษาที่น่าสนใจพบว่าสารละลายปุ๋ยไม่ได้ไหลผ่านช่องตรงกลางของปากใบ แต่จะไหลซึมผ่านไปตามผิวผนังขอบรอบๆ ปากใบซึ่งมีขนาดเล็กระดับนาโนเมตร ช่องทางต่อมาคือผ่านชั้นผิวใบโดยตรง โดยส่วนของเนื้อเยื่อผิวใบที่เรียกว่าคิวติเคิล (cuticle) จะมีช่องทางที่ยอมให้สารละลายที่อยู่ในรูปประจุหรือไอออนผ่านได้ อาจเรียกช่องทางนี้ว่า ”ช่องขังน้ำ” (hydrophilic pores หรือ aqueous polar pores) ซึ่งมีจำนวนนับล้านๆ ช่อง และมีขนาดเล็ก 0.6 - 4.8 นาโนเมตร (มักไม่เกิน20 นาโนเมตร) และช่องทางสุดท้าย สารละลายปุ๋ยสามารถซึมผ่านรอยแยก หรือช่องในโครงสร้างของคิวติเคิลได้ด้วย
“การเปียกผิวใบ”
เป็นอีกหนึ่งปัจจัยสำคัญที่มีผลต่อการซึมผ่านผิวใบ ความสามารถของการเปียกผิวใบประกอบด้วย แรงยึดระหว่างโมเลกุลของน้ำที่ทำให้น้ำเป็นหยด และแรงยึดติดระหว่างโมเลกุลน้ำกับผิวใบที่ทำให้น้ำยึดติดกับผิวใบ และไหลซึมกระจายไปทั่วผืนใบ ดังนั้นการช่วยให้มีการเปียกผิวใบได้ดีขึ้นก็คือ การลดแรงยึดระหว่างโมเลกุลน้ำหรือที่เรียกง่ายๆ ว่า ”ลดแรงตึงผิว” ทำให้หยดน้ำแบนราบสัมผัสผิวใบได้มากขึ้น และเพิ่มแรงยึดเหนี่ยวของโมเลกุลน้ำกับผิวใบ ซึ่งจะช่วยให้เกิดการแผ่กระจายและซึมเข้าสู่เนื้อใบดีขึ้น ซึ่งเป็นคุณสมบัติเด่นของสารที่เรียกว่า "สารเพิ่มประสิทธิภาพ (adjuvant)” ที่มักแนะนำให้ใช้ร่วมกับปุ๋ยทางใบ
ในปัจจุบันได้มีการพัฒนาผลิตภัณฑ์ประเภทนี้ให้มีคุณสมบัติลดแรงตึงผิวของน้ำ ช่วยแผ่กระจาย จับติด และการแทรกซึมเข้าสู่ใบ รวมถึงคงสภาพของสารละลายให้อยู่ในรูปของเหลวบนใบได้นานขึ้น เพื่อเพิ่มประสิทฺธิภาพการใช้ปุ๋ยทางใบ
ข้อมูล- หนังสือ”การใช้ปุ๋ยและสารเร่งทางใบ” โดย รศ. ดร.ยงยุทธ โอสถสภา